Centar za strani jezik struke

November 6, 2025

Istraživački tim za kulturni turizam

November 17, 2025

Održivi i ekoturizam u zaštićenim prirodnim dobrima

Istorijat istraživanja:

Održivi turizam se, kao vid turističkog razvoja koji strogo kontroliše uticaj turizma na životnu sredinu, ističe kao važan razvojni koncept u savremenom svetu. Neophodnost balansa ekološke, ekonomske i socio-kulturne komponente turizma se zato sve češće ističe u planovima i strategijama razvoja turizma. Održivi turizam je potrebno razvijati u zaštićenim prirodnim dobrima. Kao istovremeno ekološki osetljivi i turistički atraktivni prostori, zaštićena prirodna dobra, u koja ubrajamo i nacionalne parkove, parkove prirode, rezervate, predstavljaju sve popularnije turističke destinacije. Ekoturizam je oblik turizma koji se najčešće vezuje za zaštitu prirode i zaštićena prirodna dobra. Ekoturizam je paradigma održivog razvoja. To je savremeni oblik turizma u kome se kroz edukaciju, volonterske aktivnosti, učenje o prirodi, pomaže očuvanje i zaštita prirode.
Turistički razvoj se u zaštićenim prirodnim dobrima mora prilagođavati činjenici o njihovoj ekološkoj osetljivosti. To, pre svega, podrazumeva određivanje nosećeg kapaciteta i granica prihvatljivih promena, ekološku procenu uticaja, zoniranje turizma i osmišljavanje etičkih kodeksa koji bi pomogli turistima da usklade svoje aktivnosti sa karakteristikama životne sredine i prirodnim vrednostima.
Cilj formiranja ove istraživačke grupe je popularizacija turizma kao važne delatnosti u upravljanju zaštićenim prirodnim dobrima; turističko-ekološka edukacija; osmišljavanje turističkih itinerera koji neće narušiti prirodne vrednosti zaštićenih područja, kreiranje planova i strategija turističkog razvoja na bazi nosećeg kapaciteta i očuvanja vrednosti životne sredine; kao i podsticaj u razvoju prirodnog, ekoturizma i održivog turizma u ekološki najvrednijim predelima naše zemlje.

Članovi istraživačke grupe:

  • dr Lazar Lazić, redovni profesor
  • dr Vladimir Stojanović, redovni profesor
  • dr Jasmina Đorđević, redovni profesor
  • dr Anđelija Ivkov-Džigurski, redovni profesor
  • dr Dragoslav Pavić, redovni profesor
  • dr Aleksandra Dragin, redovni profesor
  • dr Tatjana Pivac, redovni profesor
  • dr Kristina Košić, redovni profesor
  • dr Igor Stamenković, vanredni profesor
  • dr Milana Pantelić, redovni profesor
  • dr Đorđije Vasiljević, redovni profesor
  • dr Miroslav Vujičić, redovni profesor
Kontakt:

Odabrane reference i projekti

  • Stojanović, V., Đorđević, J., Lazić, L., Stamenković, I., Dragićević, V., (2014): The principles of sustainable development of tourism in the special nature reserve Gornje Podunavlje and their impact on the local communities. Acta geographica Slovenica, 54 (2), 391-400.
  • Pantelić M., Đurđev B., Stankov U., Dragićević V., Dolinaj D., (2012): Water Quality аs аn Indicator оf Local Residents' Attitudes Towards Tourism Development: A Case Study оf Settlements Along Veliki Bački Kanal, Vojvodina, Serbia. Knowledge and Management of Aquatic Ecosystems, 404 (09), 1-19.
  • Vasiljević, Dj. A., Marković, S.B., Hose, T.A., Smalley, I., O'Hara-Dhand, K., Basarin, B., Lukić, T., Vujičić, M.D., (2011): Loess towards (geo) tourism – proposed application on loess in Vojvodina region (north Serbia). Acta geographica Slovenica. 51 (3), 391-406.
  • Hose, T. A., Vasiljević, Dj.A., (2012): Defining the Nature and Purpose of Modern Geotourism with Particular Reference to the United Kingdom and South-East Europe. Geoheritage 4/1-2, 25-43.
  • Vujičić, M.D., Vasiljević, Dj.A., Marković, S.B., Hose, T.A., Lukić, T., Hadžić, O., Janićević, S., (2011): Preliminary geosite assessment model (GAM) and its application on Fruška Gora mountain, potential geotourism destination of Serbia. Acta geographica Slovenica. 51 (3), 361-376.
  • Lazić, L., Pavić, D., Stojanović, V., Tomić, P., Romelić, J., Pivac, T., Košić, K., Besermanji, S., Kicošev, S., (2008): Zaštićena prirodna dobra i ekoturizam Vojvodine. Departman za geografiju, turizam i hotelijerstvo, Prirodno-matematički fakultet, Novi Sad.
  • Stojanović, V., Mijović, D., (2008): Evaluation of Geodiversity of the Western Bačka Danube Region in the Planning Documents and Opportunities for Improvement. Zbornik radova Geografskog instituta „Jovan Cvijić", Srpska akademija nauka i umetnosti, 5-16,
  • Stojanović, V., Pavić, D., Ristanović, B., (2009): The Implementation of the Principle of Sustainable Development in the Special Nature Reserve „Stari Begej-Carska bara". Geographica Pannonica, 13 (2),
  • Stojanović, V., Savic, S., (2013): Management Challenges in Special Nature Reserve „Gornje Podunavlje" and Preparations for its Proclamation of Biosphere Reserve. Geographica Pannonica, 17 (4), 98-105.
  • Kicošev, V., Romelić, J., Matavulj, M., (2011): Analysis of local stakeholder surrouding the future protected areas of Vojvodina in the function of sutainable rural devalopment. Priroda, 151-166.
  • Pašić M., Dolinaj D., Stojanović V., (2008): The importance of preservation of autochthonous biotope of pannonian plane in the area of nature reserve „Pašnjaci velike droplje" for education and ecotourism development. Turizam, 12 (1), 23-29.
  • Stojanović, V., Pavić, D., Mesaros, M., (2012): Ritovi Bačke: geografske karakteristike, isušivanje, korišćenje i zaštita prirode. Matica srpska, Novi Sad.
  • Stojanović, V., Stamenković, I., (2008): Geoturizam u strukturi savremenih turističkih kretanja. Glasnik srpskog geografskog društva, LXXXVIII (4), 53-58.
  • Stojanović, V., (2011): Turizam i održivi razvoj. Departman za geografiju, turizam i hotelijerstvo, Prirodno-matematički fakultet, Novi Sad.
  • Stojanović, V., (2014): Geografija životne sredine. Departman za geografiju, turizam i hotelijerstvo, Prirodno-matematički fakultet, Novi Sad.
  1. Zaštićena prirodna dobra i ekoturizam Vojvodine Pokrajinski sekretarijat za zaštitu životne sredine i održivi razvoj AP Vojvodine. Trajanje projekta: 2004; 2008. Rukovodioci: dr Pavle Tomić † (2004) i dr Lazar Lazić (2008). Projekat uključuje kompleksno proučavanje svih relevantnih karakteristika i funkcija zaštićenih prirodnih dobara u Vojvodini (nacionalni park, specijalni rezervati prirode, parkovi prirode i predeli izuzetnih odlika), koje je objavljeno u monografiji Zaštićena prirodna dobra i ekoturizam Vojvodine. Svako zaštićeno prirodno dobro je predstavljeno kroz najvažnije prirodne karakteristike – reljef, klima, hidrografija, biljni i životinjski svet; degradaciju i mere zaštite i konačno, potencijale za razvoj turizma.
  2. Idejni projekat "Gudurica– destinacija eko-ruralnog turizma" Skupština opštine Vršac, sektor zaštite životne sredine. Trajanje projekta: 2006. Rukovodilac: dr Vladimir Stojanović. Idejni projekat obuhvata definisanje i postavljanje osnovnih postulata potencijalne destinacije eko-ruralnog turizma u Gudurici i njenoj okolini. Projekat uključuje procenu upotrebne vrednosti prirodnih i kulturnih resursa, analizu razvoja receptivne osnove, analizu konzervacije i rekonstrukcije objekata od značaja za vinski turizam, razradu koncepta raznovrsne ponude, studiju objedinjavanja turizma sa preostalim privrednim delatnostima.
  3. Studija izvodljivosti razvoja ekoturizma u zaštićenim prirodnim dobrima Vojvodine (sa posebnim osvrtom na Ramsarska područja) Fond za zaštitu životne sredine Republike Srbije i Pokrajinski sekretarijat za zaštitu životne sredine i održivi razvoj Trajanje projekta: 2010-2011. Rukovodilac: dr Vladimir Stojanović Studija analizira turističke potencijale Vojvodine od značaja za razvoj ekoturizma u zaštićenim prirodnim dobrima i njihovoj okolini (geodiverzitet, biodiverzitet, predeo, kulturno-istorijske vrednosti, turistička receptiva), demografski potencijal naseljenih mesta u okruženju zaštićenih prirodnih dobara, odnos vladinog i nevladinog sektora prema ekoturizmu i potencijalno tržište. Zaključna razmatranja daju odgovore na važna pitanja o razvoju ekoturizma (odnos upravljača zaštićenih prirodnih dobara prema ekoturizmu, stejkholderi, ekoturisti, konkurencija, promocija i organizacija ekoturizma).
  4. Ramsarska područja Vojvodine, Labudovo okno. Trajanje projekta: 2014. Koordinator: Lazar Lazić
  5. Wetland Conservation Danube-Drava-Mura Transboundary Biosphere Reserve DDM WWF International Danube-Carpathian Programme, Vienna, Austria Trajanje projekta: 2012-2013. Koordinator: Vladimir Stojanović
  6. Ramsarska područja Vojvodine, Slano Kopovo. Trajanje projekta: 2012. Koordinator: Lazar Lazić
  7. European Charter for Sustainable Tourism in Protected areas (Special Nature Reserve Gornje Podunavlje – Strategy for Sustainable Tourism, Action plan, Application report) Trajanje projekta: 2013-2014. Koordinator: Vladimir Stojanović
  8. Master plan održivog razvoja Fruške gore od 2012. do 2022. Trajanje projekta: 2010-2011. Koordinator: Lazar Lazić
  9. Regionalni prostorni plan AP Vojvodine do 2020. godine (naučna ekspertiza za oblast Životna sredina, predeli, prirodna dobra) Trajanje projekta: 2010. Koordinatori: Milan Matavulj i Vladimir Stojanović
  10. Ramsarska područja Vojvodine, Obedska bara. Trajanje projekta: 2010. Koordinator: Lazar Lazić
  11. Studija o stanju životne sredine u AP Vojvodini 1998-2008. Pokrajinski sekretarijat za zaštitu životne sredine i održivi razvoj AP Vojvodine. Trajanje projekta: 2009. Koordinator: dr Lazar Lazić
  12. Održivo korišćenje i prezentacija zaštićenih i potencijalno zaštićenih prirodnih vrednosti u Vojvođanskom Podunavlju Društvo mladih istraživača "Branislav Bukurov". Trajanje projekta: 2008/2009. Rukovodilac: dr Vladimir Stojanović
  13. Ramsarska područja Vojvodine, Stari Begej-Carska bara. Trajanje projekta: 2008. Koordinator: Lazar Lazić
  14. Establishing ecotourism as a tool for improving transboundary management of the Lower Drava and Danube River confluence in Croatia, Hungary and Serbia-Montenegro Blue Danube and WWF International – DCP Trajanje projekta: 2006. Koordinator: dr Vladimir Stojanović
  15. Ekološko obrazovanje i aktivna zaštita prirodnih vrednosti predela oko toka Mostonge Trajanje projekta: 2005. Rukovodilac: dr Vladimir Stojanović
  • Organizovanje naučnih seminara o zaštititi i održivom razvoju (uključujući i turizam) zaštićenih prirodnih dobara,
  • Organizovanje edukativnih seminara o mogućnostima održivog korišćenja zaštićenih prirodnih dobara,
  • Organizovanje panel diskusija,
  • Programi edukacije lokalnog stanovništva i dece školskog uzrasta o izvornim prirodnim vrednostima zaštićenih prirodnih dobara i njihovom očuvanju,
  • Izrada strategija održivog turističkog razvoja zaštićenih prirodnih dobara i drugih destinacija u kojima je aktivnost održivog turizma neophodna,
  • Izrada naučno-popularnih i propagandnih publikacija o zaštićenim prirodnim dobrima i drugim destinacijama ekoturizma,
  • Predlozi i druge planske mere za turističko uređenje zaštićenog prirodnog dobra po kriterijumima održive destinacije.
  • Pokrajinski sekretarijat za urbanizam, graditeljstvo i zaštitu životne sredine
  • Pokrajinski zavod za zaštitu prirode
  • Svetski fond za prirodu (WWF)
  • Turistička organizacija Vojvodine
  • Vojvodinašume
  • Vode Vojvodine
  • Javno preduzeće za nacionalne parkove Crne Gore